PTSS als gevolg van een duidelijk kerntrauma (zoals een overval, auto-ongeluk, of ramp) is goed te behandelen met Traumagerichte Cognitieve Gedragstherapie (TG-CGT). Deze beide behandelingen werden wetenschappelijk uitgebreid onderzocht en zeer effectief bevonden.

Het doel van cognitieve therapie als behandeling van PTSS is dat de patiënt zich bewust wordt van zijn maladaptieve ideeën en die omzet in meer adaptieve. Hij leert bijvoorbeeld hoe hij overdreven negatieve aannames over het trauma kan corrigeren (i.p.v. bijvoorbeeld de schuld bij zichzelf te zoeken), of na te gaan wat het verband is tussen wat hij gelooft en voelt en hoe hij zich gedraagt. Tevens leert hij hoe hij kan herkennen of hij bedreigende omstandigheden in zijn huidige omgeving verkeerd inschat.
 
TG-CGT is een uitvoerig onderzochte en zeer werkzame behandeling voor chronische Posttraumatische Stress Stoornis (PTSS) en daarmee mogelijk gerelateerde depressie, angst en woede. De behandeling is gebaseerd op gedragstherapeutische principes en wetenschappelijk goed onderbouwt. De therapie werd in de vroege jaren negentig ontwikkeld door Edna Foa en is later bewerkt door prof. dr. Mark Creamer van het Australian Centre for Posttraumatic Mental Health.
 
TG-CGT is een geprotocolleerde behandeling van maximaal 12 sessies van 90 minuten, maar kan goed worden aangepast aan uw behoeften. De behandeling is specifiek gericht op het verwerken van de traumatische gebeurtenis en afname hieraan gerelateerde klachten.

Narratieve Exposure Therapie, ofwel NET is een individuele behandeling die gericht is op verwerking van traumatische ervaringen. 
Sommige mensen die dergelijke ervaringen hebben meegemaakt, hebben daar later nog veel last van. Het komt steeds terug in beangstigende herinneringen, flashbacks en nachtmerries. Veel mensen proberen niet over deze ervaringen te praten en er niet aan te denken. Dat kost moeite. Ook zijn veel mensen snel boos, geïrriteerd en schrikachtig. Slecht slapen is een vaak gehoorde klacht. Deze klachten zijn onderdeel van de Posttraumatische Stress Stoornis (PTSS). De beste behandeling bij deze klachten is de schokkende en traumatische gebeurtenissen in gedachten weer naar boven te halen. Dan worden de traumatische ervaringen het beste verwerkt.

Hoe werkt NET?
Bij de NET-behandeling worden de gedachten aan traumatische gebeurtenissen opgeroepen, maar specifiek voor NET is, dat alle belangrijke gebeurtenissen worden geplaatst in het perspectief van uw hele leven.
De eerste keer zal uw behandelaar uitleggen hoe NET werkt en hoe uw klachten door deze therapie zullen verminderen. De volgende zitting legt u samen met de behandelaar een touw of lint uit, dat uw levenslijn voorstelt. De levenslijn begint bij uw geboorte en eindigt bij het nu.
Voor de mooie momenten kunt u zelf uit diverse (kunst)bloemen kiezen. Voor de akelige of traumatische momenten kunt u kiezen uit een aantal “stenen”. U legt de bloemen en de stenen langs uw levenslijn en geeft ze een naam, bijvoorbeeld “huwelijk”, “geboorte van mijn kind” (vaak bloemen), of “ongeval”, “beschieting”, “mishandeling” of “marteling” (vaak stenen). 
Samen met uw behandelaar gaat u van uw vroege jeugd af de belangrijkste gebeurtenissen uit uw leven bespreken. U bespreekt niet alleen de schokkende gebeurtenissen, maar ook de prettige en mooie gebeurtenissen. U praat zo veel mogelijk in detail over gevoelens en gedachten en kijkt wat dit doet met uw emoties, gedachten en lichaam. Vooral de moeilijke momenten worden tot in detail besproken. Door uitgebreid over de herinneringen te spreken, en ook over de omstandigheden waarin ze plaatsvonden, zal langzamerhand de ontstane pijn die bij deze herinneringen hoort, verminderen. Op deze manier overwint u samen met uw behandelaar de angsten die bij deze herinneringen horen, verwerkt u uw traumatische ervaringen en krijgt u een beter beeld van uw hele leven.
Van de behandeling wordt een verslag gemaakt, een document van uw levensverhaal. U krijgt dit document aan het einde van de behandeling, en u beslist zelf wat u met dit document gaat doen.

Hoe lang duurt de behandeling?
De duur van de behandeling kan variëren, afhankelijk van het aantal schokkende gebeurtenissen dat u heeft meegemaakt.
Aan het begin van de behandeling wordt het aantal zittingen vastgesteld. Het is de bedoeling om hier goed aan vast te houden.
Doorgaans duurt een NET-behandeling zes tot twaalf gesprekken van meestal 90 minuten. Omdat de verwerking na de behandeling meestal nog door gaat, is het niet aan te bevelen na NET direct een andere behandeling te starten. Beter is om een behandelpauze van enkele maanden in acht te nemen.

Zijn er bijwerkingen?
Vaak heeft u na een behandelzitting een paar dagen meer last van de herinneringen die u in de behandeling heeft opgehaald.
Dat is een teken van verwerking. Uiteindelijk nemen de klachten echter juist af. U kunt met uw therapeut bespreken wat u kunt doen om zo goed mogelijk met deze reacties om te gaan.

Is NET effectief?
NET is een effectieve behandeling voor mensen die meerdere traumatische gebeurtenissen in hun leven hebben meegemaakt. Uit wetenschappelijk onderzoek naar de werkzaamheid van NET blijkt dat bij de meeste patiënten de klachten duidelijk afnemen. Herinneringen zullen hun emotionele lading verliezen. Het wordt gemakkelijker om aan de gebeurtenis terug te denken. In veel gevallen veranderen de herinneringsbeelden en worden ze bijvoorbeeld minder indringend of vager.
Het kan echter ook zijn dat er nieuwe gedachten en inzichten ontstaan die een andere, minder bedreigende betekenis aan de gebeurtenis geven. Deze effecten dragen ertoe bij dat de schokkende ervaringen steeds meer een plek krijgen in uw levensgeschiedenis.
Het effect van de behandeling kan soms nog tot enkele maanden na de NET-behandeling doorzetten..

Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS (BEPP) is specifiek ontworpen voor de behandeling van de posttraumatische stress stoornis. 

Deze psychologische behandeling helpt om pijnlijke gevoelens en gedachten te veranderen. In het bijzonder richt de behandeling op herinneringen, gedachten en gevoelens over de traumatische gebeurtenis. 

Hoe lang duurt de behandeling?
De behandeling bestaat uit 16 sessies. Iedere sessie duurt 45 minuten tot een uur. Bij voorkeur vindt iedere week één sessie plaats. Uw behandelaar is een gezondheidszorg-psycholoog, psychotherapeut, klinisch psycholoog of psychiater. Voorafgaand aan de behandeling heeft u een intake gehad waarin is vastgesteld dat u last heeft van PTSS. 

Wat gebeurt er tijdens de behandeling?
Iedere sessie in deze behandeling heeft een specifiek doel. Hieronder staat beschreven wat er in de sessies gebeurt. Soms is er per onderdeel echter meer of minder tijd nodig. Het is dus een richtlijn en geen voorschrift. 

Sessie 1
In de eerste sessie krijgt u informatie over PTSS en de inhoud van de behandeling. Ook wordt u gevraagd om kort te vertellen over uw traumatische gebeurtenis. Neem uw partner mee naar deze eerste sessie. Heeft u geen partner of wilt u liever iemand anders meebrengen, dan kan dat natuurlijk. Het gaat er om dat u iemand mee neemt waar u steun aan heeft. 

Sessie 2 t/m 6
Imaginaire exposure

In de volgende sessies moedigt uw behandelaar u aan om te denken over het trauma en het te herinneren. Na een korte ontspanningsoefening, gaat u vertellen over de traumatische gebeurtenis alsof u het nu beleeft. Om de herinneringen zo levendig mogelijk te maken, neemt u een voorwerp dat verband houdt met het trauma mee naar de behandeling. Dat kan bijvoorbeeld een foto, proces verbaal, kleding of tas zijn. De behandelaar helpt u met de pijnlijke emoties en herinneringen om te gaan. De meeste mensen zien er van te voren tegen op om over hun ervaringen te vertellen, maar achteraf vinden ze dat juist dit onderdeel het belangrijkste voor ze is geweest in de verwerking.

Brief schrijven

Als huiswerk gaat u een brief schrijven. Deze brief is gericht aan een persoon of instantie die u verantwoordelijk houdt voor het trauma of de gevolgen. De brief is bedoeld om uw boosheid te uiten. Een hinderlijke klacht bij PTSS is namelijk de gevoelens van irritatie en woede. Het is niet de bedoeling om de brief werkelijk te versturen. Let tijdens het schrijven niet op uw taal of grammatica, want dat houdt u van het doel af. Het schrijven met de hand heeft de voorkeur boven het typen op de pc.

Trauma’s gaan ook vaak gepaard met rouw over omgekomen of overleden dierbaren. Het schrijven van een brief kan ook gebruikt worden om afscheid van iemand te nemen. 

Sessie 7
Tussentijdse evaluatie

Ongeveer halverwege de behandeling evalueert u met uw behandelaar en uw partner het resultaat van de therapie tot dan toe. Samen kijkt u naar uw verbeteringen en tegen welke problemen u nog aanloopt. Zodoende kan de therapie bijgesteld worden. 

Sessie 8 t/m 15
Betekenis en integratie

Na het volledig herinneren van alle details en pijnlijke emoties van het trauma, nemen de PTSS klachten aanmerkelijk af. Het doormaken van een traumatische gebeurtenis en de gevolgen laten echter een diepe indruk achter. Daarom gaan deze sessies over wat het met u heeft gedaan en wat u er van heeft geleerd. In welk opzicht heeft het uw ideeën en gedachten over uzelf en de wereld veranderd? In uw behandeling kan zo nodig ook aandacht worden besteed aan arbeidsre-integratie. 

Sessie 16
Anti-terugval plan

In deze laatste sessie kijkt u terug op de therapie. U staat met uw behandelaar stil bij wat u hebt geleerd en hoe u dit kunt blijven gebruiken in de toekomst. 

Afscheidsritueel

De afsluiting van de therapie verdient speciale aandacht. Het trauma heeft uw leven immers lange tijd beheerst. Uw PTSS klachten zijn nu voorbij. Dat betekent dat er een einde is gekomen aan een nare periode in uw leven. Samen met uw naasten geeft u een persoonlijke en bijzondere invulling aan uw afscheid van de nare periode en de viering hiervan. Uw behandelaar moedigt u aan en helpt u met uw plannen.

Wat is EMDR? 
Eye Movement Desensitization and Reprocessing, ofwel EMDR is een individuele behandeling voor het verwerken van ernstige, schokkende ervaringen. Wij noemen dat traumatische ervaringen.
Sommige mensen die dergelijke ervaringen hebben meegemaakt, kunnen daar later nog veel last van houden. Beelden van de schokkende gebeurtenis komen dan in alle hevigheid terug, bijvoorbeeld in beangstigende herinneringen, flashbacks en nachtmerries. Doordat deze ervaringen emotioneel zo heftig zijn, proberen mensen niet aan deze herinneringen te denken. Het kost moeite om deze herinneringen weg te houden. Daardoor is er minder ruimte en aandacht voor alledaagse zaken over. Men houdt het gevoel alsof het gevaar weer kan toeslaan met als gevolg dat men overmatig alert blijft en slecht slaapt. Ook is men snel boos en geïrriteerd. Deze klachten zijn onderdeel van de Posttraumatische Stress Stoornis (PTSS).
De beste behandeling bij deze klachten is de schokkende en traumatische gebeurtenissen in gedachten weer naar boven te halen. Dan worden de nare ervaringen het beste verwerkt.
Een eerste versie van EMDR werd in 1989 beschreven door de ontwikkelaar ervan, de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro. In de jaren daarna werd deze procedure verder uitgewerkt en ontwikkelde EMDR zich tot een volwaardige therapeutische methode. 

Hoe werkt EMDR?
In het begin van de behandeling zal er uitgebreid aandacht worden besteed aan de oorzaak en achtergrond van uw klachten. 
Hieruit zal blijken of een traumagerichte behandeling op dat moment nodig is, en of daarvoor EMDR kan worden gebruikt. Tijdens de EMDR-behandeling zal de therapeut u vragen aan de gebeurtenis terug te denken, inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens.
Daarna wordt het verwerkingsproces gestart: de therapeut zal u, terwijl u de gebeurtenis ophaalt, afleiden met een ‘afleidende stimulus’ (meestal met handbewegingen of een lichtbalk; gedurende een korte periode. Dit wordt ook wel ‘set’ genoemd).
Na iedere ‘set’ wordt aan u gevraagd wat er bij u opkomt. Doorgaans brengt de procedure een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. Vaak verandert er iets. Na elke set wordt u gevraagd u te concentreren op de meest opvallende verandering.

Hoe lang duurt de behandeling?
EMDR is een kortdurende therapievorm. Als het gaat om een klachten die zijn ontstaan na een éénmalige ingrijpende gebeurtenis, dan zijn mensen vaak al na enkele zittingen in staat om hun dagelijkse bezigheden weer op te pakken. Bij mensen die langdurig nare gebeurtenissen hebben meegemaakt en bij complexere problematiek duurt de behandeling uiteraard langer.

Zijn er bijwerkingen?
EMDR is een intensieve behandeling. De therapeut zal bij aanvang van de behandeling veel uitleg geven over de behandeling en de nawerkingen. Daarnaast krijgt u oefeningen om zo goed mogelijk met uw emoties om te gaan. Vaak heeft u na een behandelzitting een paar dagen meer last van de herinneringen die u in de behandeling heeft opgehaald. Maar uiteindelijk nemen de klachten juist af. Over het algemeen houden deze nawerkingen niet langer dan drie dagen aan.
Daarna is een nieuw evenwicht ontstaan.

Is EMDR effectief?
Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van EMDR. Uit de resultaten blijkt dat bij de meeste patiënten de klachten duidelijk afnemen of verdwijnen.
Herinneringen zullen hun emotionele lading verliezen. Het wordt gemakkelijker om aan de gebeurtenis terug te denken.

In de DSM-IV viel de posttraumatische-stressstoornis (PTSS) nog onder de angststoornissen. In het Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen (DSM-5) is de stoornis echter in een geheel nieuw hoofdstuk opgenomen: psychotrauma- en stressgerelateerde stoornissen. Daarnaast zijn ook de criteria op een aantal fronten gewijzigd. Deze wijzigingen zijn beschreven in het whitepaper 'Posttraumatische-stressstoornis'.

Er bestaan verschillende soorten behandelingen voor PTSS, waarvan het BEPP-protocol, EMDR, Narrative Exposure Therapie en Trauma Gerichte Cognitieve Gedragstherapie de belangrijkste zijn. Elders op deze pagina worden deze therapieën kort omschreven worden. Afhankelijk van het aard van het trauma en verschillende andere factoren, wordt er een behandelplan voor u opgesteld.

Het succes van deze behandelingen is wisselend, maar het overgrote deel heeft een goed tot zeer goed resultaat. De belangrijkste factor of PTSS goed behandeld kan worden is de factor tijd tussen het trauma en de start van de behandelingen. Verder is het goed te vermelden dat een deel van de mensen restklachten kunnen blijven houden.